شماره ۱۹۰ ـ ۱۶ مهر ۱۳۹۹

بدرود رفیق ملکه محمدی

نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
برگرفته از : 
سایت حزب توده ایران؛‌ نشریه «دنیا» شماره‌های مرداد ۱۳۵۵، فروردین ۱۳۵۷ و آذر ۱۳۵۷

ملکه ما، یکی از برجسته‌ترین زنان جنبش مبارزاتی تاریخ معاصر ایران، پس از ۹۷ سال زندگی پُر‌افتخار درگذشت. زندگی او با یک‌صد سال حیات پُرتلاش و سخت مردمان کشور ما همراه بود و پا‌ به ‌پای مردمش، که تمامی عمر برای سعادت آنها کوشید، از پا نایستاد و با درد و سختی و مبارزات آنها و با تلخ و شیرین نتیجه پایمردی‌های آنها همراهی کرد. 
کارهایش، الگوی زندگی‌اش، مبارزه‌اش با سختی و بیماری و تلخی و خنده زیبایش که همیشه یادآور خوبی‌های زندگی و آینده سعادتمند انسان است، از یاد هیچ کس که او را می‌شناخت نخواهد رفت. 
یادش برای ابد در ایران پایدار و ماندگار
و یاد داشته باشیم آخرین جمله وصیت‌نامه‌اش که: 
«تا به آخر به حزب روزبه‌ها و سیامک‌ها وفادار ماندم!»‌

 

اطلاعیهٔ کمیتهٔ مرکزی حزب تودهٔ ایران دربارهٔ درگذشت رفیق ملکه محمدی: در سوگ مبارزی نستوه!

رفیق ملکه محمدی، عضو کمیتهٔ‌ مرکزی حزب تودهٔ ایران و مبارز قهرمانی که نزدیک به یک قرن از حیات پرثمرش را در راه تحقق آرمان‌های طبقه کارگر گذاشت، دیگر در میان ما نیست. رفیق ملكه در ۱۲ مهرماه سال ۱۳۰۱ در خانواده‌ای فرودست متولد شد. او با وجود شرایط بسیار عقب‌ماندهٔ جامعه ما در آن دوران، با شور عشقی که به تحصیل می‌ورزید توانست به‌همت کار و حمایت مادرش پیش از پایان دوران رضاخان دیپلم خود را بگیرد.

شور و فعالیت سیاسی و اجتماعی آن سال‌های پرتب‌وتاب گذار، ملكۀ جوان را نیز به كنكاش در تغییروتحول‌های جاری میهنش برانگیخت و در این مسیر او مشتری دائمی جلسه‌های هفتگی بحث و انتقاد حزب شد كه در كلوب حزب برگزار می‌شد. او به‌زودی دریافت كه تنها فعالیت در این راه است كه به اشتیاق ‌جان جوان و پرشور او پاسخ می‌دهد و الهام‌بخش او در زندگی پیشِ روی است. هنگامی‌که رفیق ملكه محمدی وارد دانشگاه تهران شد تنها قریب به ۱۰ سال از تأسیس آن می‌گذشت. رفیق در دانشكدۀ حقوق دانشگاه مشغول تحصیل شد. عدهٔ زنانی كه در این دانشگاه تحصیل می‌كردند بسیار اندک بود. رفیق ملکه دورهٔ دكترا در رشتۀ اقتصاد را با موفقیت گذراند و موضوع رسالهٔ دکترایش "اصلاحات ارضی" بود، رساله‌ای كه یكی از اسناد ارزشمند در این زمینه به‌شمار می‌رود. رفیق ملکه که از همان دوران به‌عضویت حزب تودهٔ‌ ایران درآمده بود، در طول مدت بیش از هفتاد سال در حیات حزب ما ‌و کوشش خستگی‌ناپذیر در سیر تحولی آن نقشی برجسته داشت. پژوهش‌ها، تحلیل‌ها، و مقاله‌های او در زمینۀ مسائل زنان، دهقانان، كارگران، و دیگر موضوع‌های کلیدی روز كه با قلمی ژرف‌کاو و مستدل نگاشته می‌شدند، در نشریات ترویجی و تبلیغی، روش تجزیه و تحلیل آیندهٔ سیاست‌های رژیم شاه و پیامدها و راه مقابله با آن‌ها را به خوانندگان می‌آموخت.

رفیق ملکه محمدی در پی کودتای ننگین ۲۸ مرداد، سال‌ها به مبارزهٔ‌ مخفی حزبی در ایران در سخت‌ترین شرایط پیگرد از سوی دژخیمان فرمانداری نظامی ادامه داد. در هنگامهٔ دستگیری افسران توده‌ای، به‌سراغ خانواده‌های‌شان می‌رفت تا مشكلات‌ روزشان را حل‌وفصل كند و حركت‌های آنان را كه اكثرشان مردمی عادی و به‌دور از جریان‌های سیاسی بودند، جهت دهد و در این راه او بی‌محابا عمل می‌كرد. رفیق ملکه سپس به‌صلاح‌دید حزب، به‌محافظت از خسرو روزبه، قهرمان ملی كه به‌خروج از كشور راضی نشده بود، پرداخت. پس از دستگیری و تیرباران روزبه، مأموران امنیتی حكومت کودتایی که به‌شدت در تعقیب رفیق ملكهٔ محمدی بودند، او سرانجام پس از ۶ سال به‌دستور حزب تن به مهاجرتی ناخواسته داد. فعالیت رفیق ملکه‌ محمدی در تحریریهٔ روزنامهٔ‌ "مردم"،‌ نشریهٔ تئوریك "دنیا"، هم در تهیه مطالب و هم در گویندگیِ "رادیو پیک ایران" همچنین در نگارش جستارهایی در طیفی گسترده‌ از موضوع‌هایی مهم ازجمله دربارهٔ مسائل دهقانی، زنان، و كارگری نقشی فعال داشت و این حجم از کار در زمرهٔ کوشش‌‌های درخشان و ‌درنگ‌ناپذیر رفیق ملکه در سال‌های مهاجرت بود.

مبارزه در راه تحقق حقوق زنان یکی از عرصه‌های مهم فعالیت رفیق ملکه بود. رفیق ملکه محمدی در مطلبی که در نشریه "دنیا" به‌مناسبت اعلام سال ۱۹۷۵ / ۱۳۵۴ به‌عنوان "سال جهانی زن" از سوی سازمان ملل متحد، دربارهٔ اهمیت مبارزه برای دستیابی به حقوق زنان در جامعهٔ استبدادزدهٔ پادشاهی ایران، ازجمله نوشت:‌ "مبارزه برای حل مسائل اجتماعی مربوط به ‌زنان، بدون تردید از مبارزه در راه دگرگونی‌های بنیادی اجتماعی در حیات خلق‌ها و دولت‌ها جدا نیست. به‌این‌ جهت، مبارزهٔ زنان ایران برای احراز برابری حقوق، بخشی از مبارزهٔ آنان برای آزادی، استقلال ملی، و صلح است. در شرایط مشخص کنونی، مانع عمده در راه مبارزهٔ زنان برای تأمین حقوق خود، سلطهٔ خونین دیکتاتوری شاه است. سلطنت مطلقهٔ شاه، امکان تشکل و مبارزه علنی را از زنان سلب نموده و سازمان درباری اشرف را به‌منظور انحراف مبارزهٔ زنان از مجرای صحیح و سرگرم ساختن آنان با مسائل فرعی و جنبی به‌وجود آورده ‌است. به‌این ‌جهت، مبارزهٔ زنان هم‌‌دوش با مردان علیه رژیم دیکتاتوری شاه اهمیت ویژه‌ای کسب می‌کند. اما این بدان معنا نیست که تا سرنگونی رژیم استبدادی شاه، باید مبارزه برای خواست‌های اقتصادی، اجتماعی، و سیاسی زنان را به‌دست فراموشی سپرد. زنان ضمن مبارزه دوش‌ به‌‌دوش با برادران و شوهران خود برای شکستن سد اساسی و گشودن راه به‌‌سوی تأمین آزادی‌های سیاسی، می‌توانند و باید با استفاده از سازمان‌های موجود: زنان، کارگران، دهقانان، دانشجویان، کارمندان و غیره، علی‌رغم رهبری ارتجاعی و ساواکی آن‌ها، مطالبات زنان کارگر، دهقان و روشنفکر را مطرح کنند و زنان را گرد جاذب‌ترین شعار هرلحظه، تجهیز نمایند. در شرایطی که رژیم برای فریب افکارعمومی و احوالی که گرانی و کمبود مواد غذایی، کمبود مسکن، گرانی اجارهٔ ‌خانه، کمبود مدرسه، گرانی مایحتاج زندگی، کمر خانواده‌ها را شکسته‌ است، میلیاردها دلار درآمد مردم به‌دست شاه صرف خرید جنگ‌افزار می‌شود، ولی مردم نان و پوشاک و مدرسه و پزشک ندارند، انتخاب شعار مناسب لحظه و گِرد آوردن زنان به‌دُور آن، علی‌رغم ترور حاکم، کاملاً میسر است."

با پیروزی انقلاب، رفیق ملكه محمدی به‌همراه همسر مبارزش رفیق پورهرمزان و دیگر رهبران حزب به كشور بازگشت تا كاری را كه نیمه‌تمام مانده بود، تمام کند و انقلابی را كه با هزاران خطر كوچك و بزرگ روبه‌رو بود، به‌سهم خود حراست كند. او در دوران فعالیت علنی جدید حزب، عضو تحریریۀ "نامۀ مردم" و "دنیا" و عضو كمیتۀ كارگری حزب بود و برای نشریات متعددی ازجمله "جرس" مطلب می‌نوشت. رفیق ملکه محمدی، در جریان یورش دوم به حزب توده ایران، در هفتم اردیبهشت‌ماه ۱۳۶۲، همراه با شماری از کادرهای حزب ازجمله رفقا: طبری، میزانی (جوانشیر)، بهرام دانش، رحمان هاتفی (حیدر مهرگان)، احمد دانش، حسین جودت، انوشیروان ابراهیمی، هدایت‌الله معلم، هدایت‌الله حاتمی، محسن علوی، علی گلاویژ، جواد ارتشیار، فاطمه مدرسی تهرانی (سیمین) بازداشت شد.

رفیق ملکه محمدی در زندان برگ درخشان دیگری بر تاریخ مبارزاتش افزود. او، استوار و سرافراز، در مقابل شکنجه‌گران رژیم ولایت حاضر نشد سر فرود آورد و همچنان به حزب و آرمان‌هایش وفادار ماند. برای رژیم و ارتجاع درهم شکستن رفیق ملکه محمدی، که در صف‌های تلاش و مبارزهٔ حزب ما و در تاریخ مبارزات زنان میهن ما در طریق برابری و آزادی‌خواهی در زمرهٔ درخشان‌ترین چهره‌های زنان مبارز میهن ما بود، اهمیتی بسیار داشت اما مقاومت دلیرانهٔ رفیق ملکه در برابر این خواست دژخیمان تا آزادی از زندان و بدون حتی قبول دادن تعهدنامه به شکنجه‌گران ادامه یافت. رفیق ملکه محمدی تا انتهای عمر پربارش به آرمان‌های والای حزب تودهٔ ایران،‌ طبقه کارگر، و زحمتکشان و بهروزی مردم میهنش وفادار زیست و انبانی از کار ارزشمند سیاسی، نظری و فرهنگی برای نسل‌های آیندهٔ رزم‌آوران راه طبقه کارگر ایران برجای گذاشت.

در بزرگداشتی که "بنیاد شهریاری" [بنیاد زنده‌یاد پرویز شهریاری] به‌پاس فعالیت‌های ادبی گستردۀ رفیق ملكه محمدی و به‌منظور تجلیل از خدمات او سازمان‌دهی کرده بود، دربارهٔ فعالیت‌های گران‌قدر ادبی رفیق ملکه ازجمله گفته شد:‌ "ترجمۀ ده‌ها كتاب برای نوجوانانی كه سازندگان آیندۀ این كشورند، مكتبی است برای تجلیل و بزرگداشت همۀ ارزش‌ها و ویژگی‌های انسانی در نسلی كه با آشفتگی‌های بسیار مواجه است. این تلاش‌ها به‌قدری ارزشمند بود كه جوایز فرهنگی و ادبی بسیاری را برای ایشان به‌ارمغان آورد. ملكه محمدی در كتاب‌هایی كه با دقت برای ترجمه برگزید،

•     در "برگشت نیست" و "آن روی حقیقت" در قالب تشریح فجایع دوران آپارتاید، معنای تبعیض و محرومیت برای كودكان را شرح و نشان می‌دهد كه رنج كودكان چقدر فجیع و تحمل‌ناپذیر است،
•     در "مردی كه می‌توانست پرواز كند"، برای جوانان از آزادی و پرواز سخن می‌گوید،
•     در "لاوینیا" از عشق به مردم و جانبازی به‌خاطر آرمان آنها حرف می‌زند و یادآور می‌شود كه مرگ، هنگامی‌که انسانی بهروزتر را به‌جای خود می‌نشانی، دروغی بیش نیست،
•     در "شبح اپرای پاریس" از عشق و شعله‌ای كه برای ابد در جان‌ها می‌افروزد، یاد می‌كند،
•     در داستان "ویلهلم تل" به كودكان می‌آموزد برای دفاع از حقوق خود گستاخ و جسور باشند،
•     در سه‌گانۀ "بال نقره‌ای"، "بال آتشین" و "بال طلایی"، دنیای تخیلی كودكان را با سفر به دنیای حیوانات ناآشنا بسط می‌دهد،
•     در "آلنده‌ها"با شكیبایی همراه با تلاش سوزان برای برپایی دنیایی بهتر از آلنده و انسان‌های وفادار به انسانیت یاد می‌كند،
•     در "دزد لعنتی" با كودكانی كه هنوز کوچک‌اند، اما بار تأمین معاش خانواده‌ای را بر دوش دارند، همراه می‌شود و با آنها همدلی می‌كند، با سرنوشت سخت و دردناك كودكان كار همدلی می‌كند و به‌خاطر آینده‌ای كه حقوق این نازك‌بدنان را حراست كند، دلواپس امروز آنهاست،
•     در "راسموس" به كودكانی كه با آرزوهای سركوب شده در نوانخانه‌ها بزرگ می‌شوند، یادآوری می‌كند كه هیچ‌چیز نمی‌تواند و نباید آنها را از تلاش‌های خستگی‌ناپذیر برای دستیابی به زندگی سزاوار دور سازد و،
•     در "لیدیا" از سخت‌كوشی و توانایی‌های زنان، حتی زنان كوچك، در نجات خانواده‌ها از مصیبت و درماندگی ستایش می‌كند.

ملكۀ محمدی به‌پاس این فعالیت‌ها جوایزی همچون "پروین اعتصامی" و جوایز متعدد دیگر را به‌دست آورده است. خوشا كسانی كه در همۀ‌ لحظات زندگی‌شان الهام‌بخش، انگیزاننده و زنده‌اندیش بوده‌اند."

رفیق ملکه محمدی در وصیت‌نامه‌ای که در ۲۱ اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۶ تنظیم کرده بود از‌جمله نوشت:

«بر روی سنگ مزارم فقط بنویسید:‌ ملکه محمدی که با عشق مردم زیست.
مجلس یادبود در مسجد ضروری نیست، در یک سالن برگزار شود...»‌
و در انتهای وصیت‌نامه نوشته بود:‌«تا آخرین لحظه به حزب تودهٔ ایران، حزب روزبه و سیامک وفادار بوده‌ام و "جان‌های شیفته‌ای" که با مرگ میثاق داشتند، الگوی زندگی‌ام بوده‌اند»

کمیتهٔ‌ مرکزی حزب تودهٔ‌ ایران، درگذشت رفیق ملکه محمدی را به همه رفقا، هواداران، اعضای حزب، و بازماندگان رفیق تسلیت می‌گوید. نام و خدمات ارزندهٔ‌ رفیق ملکه محمدی در تاریخ مبارزات حزب ما و جنبش رهایی‌بخش میهن ما ماندگار است.

کمیتهٔ‌ مرکزی حزب تودهٔ ایران
۴ دی‌ماه ۱۳۹۸
 
 

سه مقاله از زنده‌یاد رفیق ملکه محمدی

۱ــ حزب توده ایران و مبارزه در راه دمکراسی
۲ــ مردی که فسانه شد (زندگی‌نامه‌ای از خسرو روزبه)
۳ــ اعلامیه جهانی حقوق بشر ـ پایمال استبداد سلطنتی

افزودن دیدگاه جدید

جهت جلوگیری از ورود اسپام
پاسخ به این پرسش ریاضی از آن جهت اهمیت دارد که سیستم شما را به عنوان شخص حقیقی تشخیص دهد و از ورود اسپام به سیستم جلوگیری شود.
۱۵ + ۱ =
لطفا به این پرسش ریاضی پاسخ دهید.
Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.